Član 3. ZAKON O VISOKOM OBRAZOVANJU

(Definicije) Sljedeći pojmovi u smislu ovog zakona imaju sljedeće značenje: a) "akademija" znači organizaciona jedinica visokoškolske ustanove koja obavlja nastavnu, umjetničku, umjetničkoistraživačku i naučnoistraživačku djelatnost na području jedne ili više srodnih, odnosno međusobno povezanih naučnih/umjetničkih disciplina i osigurava njihov razvoj; b) "akademska godina" je jednogodišnje razdoblje čiji početak i završetak utvrđuje visokoškolska ustanova svojim akademskim kalendarom; c) "akademsko osoblje" znači lica koja su izabrana u akademska zvanja i učestvuju ili su angažovana u nastavnom, umjetničkom, naučnoistraživačkom ili umjetničkoistraživačkom radu na akreditovanoj visokoškolskoj ustanovi; d) "akademsko zvanje/akademska titula" znači titula koja se stječe nakon završenog određenog stepena obrazovanja. Nakon prvog ciklusa stječe se akademska titula bakalaureat/baccalaureat/bachelor s naznakom oblasti, nakon drugog ciklusa stječe se zvanje magistar sa naznakom oblasti, a nakon trećeg ciklusa stječe se titula doktora nauka/umjetnosti; e) "akreditacija" znači nezavisna vanjska ocjena sistema kvaliteta visokoškolske ustanove koja rezultira formalnom potvrda o usklađenosti i/ili ispunjenosti kriterija za akreditaciju, koji su u saglasnosti sa "Standardima i smjernicama za osiguranje kvaliteta u Evropskom prostoru visokog obrazovanja" (ESG) i relevantnim zakonima i propisima; f) "bibliotečka djelatnost" znači djelatnost univerziteta koja podupire temeljnu misiju naučne i obrazovne djelatnosti Univerziteta; g) "ciklusi studija" znači nivoi visokoobrazovnog procesa identifikovani kao prvi ciklus – dodiplomski (baccalaureate), drugi ciklus – magistarski studij, integrisani studij i treći ciklus – doktorski studij; h) "članica visokoškolske ustanove" znači fakultet, akademija, visoke škola ili naučni/umjetnički institut kao organizaciona jedinica univerziteta koja izvodi nastavni, naučnoistraživački/umjetničkoistraživački i umjetnički rad u jednoj ili više obrazovnih i naučnih/umjetničkih oblasti; i) "diploma koju izdaje akreditovana visokoškolska ustanova" znači javna isprava kojom se dokazuje da je stečena kvalifikacija rezultat uspješno završenog ciklusa studija zasnovanog na osnovnom modelu utvrđenom za jedinstveni Evropski prostor visokog obrazovanja; j) "dodatak diplomi" znači javna isprava koja se izdaje i prilaže uz diplomu akreditovane visokoškolske ustanove radi detaljnijeg uvida u nivo, prirodu, sadržaj, sistem i pravila studiranja i postignute rezultate tokom studija lica kojem je diploma izdata; k) "dualni studij" znači ciklični oblik studija koji se realizuje u saradnji s privrednim društvima/poslovnim subjektima, kao i sa vladinim i nevladinim organizacijama. U okviru ovog tipa studijskog programa izvođenje nastavnog procesa je podijeljeno između univerziteta i privrednih društava/poslovnih subjekata, vladinih i nevladinih organizacija; l) "Dublinski deskriptori" znače opis opštih postignuća i sposobnosti na temelju kojih se dodjeljuju diplome na završetku bolonjskog ciklusa; m) "Evropski sistem prenosa i akumulacije bodova (European Credit Transfer System – ECTS)" znači system opterećenja gdje 1 ECTS bod odgovara ukupnom opterećenju od 25 - 30 sati rada studenta. Zbir od 60 ECTS bodova odgovara prosječnom ukupnom angažovanju studenta u obimu 40-satne radne sedmice tokom jedne akademske godine. Ukupno angažovanje studenta se sastoji od aktivne nastave (predavanja, vježbe, praktikumi, seminari i drugi oblici nastave), samostalnog rada, kolokvija, ispita, izrade završnih radova, studentske prakse i drugih vidova angažovanja; n) "evaluacija kvaliteta visokoškolske ustanove" znači postupak formalnog ocjenjivanja i utvrđivanja dostignutog stepena kvaliteta procesa i procedura koji se odvijaju na akreditovanoj visokoškolskoj ustanovi; o) "fakultet" znači organizaciona jedinica, članica visokoškolske ustanove koja obavlja nastavnu, umjetničku, naučnoistraživačku i umjetničkoistraživačku djelatnost u oblasti jedne ili više srodnih, odnosno međusobno povezanih naučnih disciplina i osigurava njihov razvoj i druge djelatnosti koje proizlaze iz prirode osnovne djelatnosti fakulteta u skladu sa zakonom i statutom; p) "institut" znači organizaciona jedinica, članica visokoškolske ustanove koja obavlja naučnoistraživačku/umjetničkoistraživačku djelatnost u skladu sa zakonom i statutom; r) "institut/zavod pri članici univerziteta" znači podorganizaciona jedinica koja se osniva po istoj proceduri kao i odsjek, odnosno članica, a čija se djelatnost, principi i ciljevi rada preciznije uređuju statutom visokoškolske ustanove; s) "integrisani studij" znači studij koji traje pet ili šest studijskih godina i vodi do stručnog zvanja magistra, odnosno doktora, a vrednuje se sa 300, odnosno 360 ECTS bodova; t) "interdisciplinarni studij" znači studij koji prevazilazi uobičajene i tradicionalne granice pojedinih disciplina i u kojem se koristi integrativni pristup u izgradnji spoznaja; u) "ishodi učenja" znači iskaz o tome šta lice koje uči/student zna, razumije i može obavljati na osnovu završenog procesa učenja, što je definisano kroz znanje, vještine i kompetencije; v) "izvrsnost sa svrhom" znači princip po kojem je promocija izvrsnosti i sama izvrsnost dio svih aktivnosti, procesa i timskih i pojedinačnih stremljenja, ali ona nije cilj već je rezultat i "nagrada" za napore i odanost kvalitetu kako vođstva, tako i svakog pojedinca na visokoškolskoj ustanovi; z) "javno predstavljeni oblik umjetničkog stvaralaštva" znači umjetničko djelo predstavljeno široj javnosti čiji su kvalitet i kompleksnost vrednovani kroz stručnu prosudbu; aa) "javno predstavljeni oblik umjetničkog stvaralaštva sa međunarodnim priznanjem" znači javno predstavljeni rad čiji je kvalitet verifikovan učešćem, nagradama ili priznanjima na renomiranim umjetničkim smotrama i festivalima od međunarodnog značaja, a podrazumijeva i međunarodna priznanja ostvarena za ukupno djelovanje u određenoj oblasti umjetnosti; bb) "katedra" znači podorganizaciona jedinica na kojoj se realizuje nastavni, umjetnički, naučnoistraživački i umjetničkoistraživački rad i koja objedinjuje više srodnih predmeta iz jedne ili više srodnih naučnih oblasti, u skladu sa zakonom i statutom; cc) "kompetencije" znače sposobnost primjene znanja, vještina i personalnih, socijalnih i metodoloških sposobnosti, na radnom mjestu ili tokom učenja, kao i u privatnom i profesionalnom razvoju. U kontekstu Evropskog kvalifikacijskog okvira, kompetencije su opisane kao odgovornost i samostalnost; dd) "koncept odgovorno istraživanje i inovacije" (Responsible research and innovation – RRI) znači koncept koji se promovira u okviru Evropskog prostora visokog obrazovanja te se njegova primjena posmatra kao modernizacija visokog obrazovanja i način harmonizacije sa Evropskim prostorom visokog obrazovanja. Ovaj posebni, inovativni pristup istraživanju i inovacijama podrazumijeva okupljanje svih zainteresiranih strana kojih se tiče određeni problem, odnosno predmet istraživanja i to na transparentan i interaktivan način, a s ciljem efikasnijeg i efektivnijeg oblikovanja ciljeva i rezultate istraživanja, kao i poticanja inovativnosti i razmjene ideja, a u smislu adekvatnijeg adresiranja izazova sa kojima se susreće društvo; ee) "mikrokvalifikacija" ima dvojako značenje: 1) kao oblik cjeloživotnog obrazovanja koji je promoviran od strane Evropskog prostora visokog obrazovanja u cilju jačanja fleksibilnosti studijskih programa i jačanja zapošljivosti raznolike studentske populacije. Oni služe kao platforma koja okuplja i studente koji trenutno studiraju, ali i one zainteresirane aktere koji žele da unaprijede i steknu određeni set sposobnosti i vještina koji će im omogućiti da budu konkurentniji na tržištu rada ili će služiti za ispunjenje njihovih drugih potreba. "Mikrokvalifikacija" označava kratki (mikro) integralni program sa ishodima učenja koji doprinose unapređenju vještina, kompetencija i koji omogućavaju personalni razvoj studenata. Oni mogu biti prepoznati kao dio cikličnog i necikličnog studijskog programa. Ovaj kratki program ima jasno uspostavljene ciljeve, ishode učenja, opisan način postizanja istih i način njihove provjere; 2) kao javna isprava kojom se potvđuje uspjeh i postignuća studenta. Ova javna isprava "mikroakreditiv" uključuje i opis sadržaja i programa, ishode učenja i kompetencije, a često im se pridružuje adekvatan broj ECTS kredita. "Mikrokvalifikacija" kao javna isprava, koja ima trajnu vrijednost, se izdaje, čuva i arhivira kao i svaka druga javna isprava; ff) "moderni pristup kvalitetu" znači da kvalitet predstavlja multidimenzionalni kompleksni fenomen, te se s toga mjeri na različite načine da bi istakli njegove raznolike dimenzije. Moderni pristup kvalitetu potencira da kvalitet nastaje na "radnom mjestu" u interakciji studenata i akademskog osoblja i predstavlja kapacitet i/ili nivo sposobnosti za održivi, društveno odgovorni progres i napredak visokoškolske ustanove; gg) "multidisciplinarni studij" znači studij koji se organizuje kako bi se predmet podučavanja sagledavao iz perspektiva različitih disciplina pri tome zadržavajući postojeće granice disciplina; hh) "nastava na daljinu (online nastava)" je nastava koja podrazumijeva da se nastavnici i studenti ne nalaze fizički na istoj lokaciji, ali koriste različitu tehnologiju kao podršku interaktivnoj i dvosmjernoj komunikaciji u okviru nastavnog procesa; ii) "nastavni predmet" znači didaktički prerađenu i studentima prijemčiva naučna, odnosno umjetnička disciplina iz užeg naučnog polja ili grane određene naučne oblasti; jj) "naučna/umjetnička grana", odnosno uža naučna/umjetnička oblast znači osnovna jedinica statističke analize za istraživačku aktivnost, izdvajanje iz fondova i troškove; kk) "naučni rad" znači rad objavljen u priznatoj publikaciji; ll) "naučno/umjetničko polje" znači skup naučnih/umjetničkih grana, odnosno užih naučnih/umjetničkih oblasti koje se bave povezanim istraživačkim aktivnostima; mm) "naučnoistraživačka djelatnost" znači sistemski stvaralački rad na usvajanju novih znanja s ciljem podizanja općeg civilizacijskog nivoa društva i korištenje tih znanja u svim oblastima društvenog i privrednog razvoja, uključujući i razvoj tehnologije i njihovu primjenu; nn) "neciklično obrazovanje (cjeloživotno učenje)" znači vid obrazovanja kojim se zainteresovanim licima omogućava da dopune svoje obrazovanje, odnosno svaku aktivnost učenja tokom cijeloga života radi unapređenja znanja, vještina i kompetencija u okviru ličnog, građanskog, društvenog ili profesionalnog djelovanja pojedinca koje se organizira u formi kurseva, seminara i drugih vidova obrazovanja, te rezultira dodjelom certifikata; oo) "objavljena knjiga" znači tematski cjelovit i kompaktan recenziran naučni, stručni ili umjetnički sadržaj u štampanoj ili elektronskoj formi koji sadrži trajni bibliografski indikator; pp) "odgovorni nastavnici" su nastavnici koje je Vijeće organizacione jedinice utvrdilo kao nastavnika odgovornog za organizaciju i unos ocjena predmeta odgovarajućeg ciklusa studija; rr) "odsjek" znači podorganizaciona jedinica koja se osniva radi obavljanja djelatnosti visokog obrazovanja i nauke/umjetnosti u jednom ili više srodnih naučnih/umjetničkih polja ili područja. Odsjek u unutrašnjoj strukturi organizacione jedinice može imati više katedri; ss) "organizaciona jedinica" znači sastavnica/članica visokoškolske ustanove kao što je fakultet, akademija, institut ili drugi oblik organizovanja, što se utvrđuje statutom visokoškolske ustanove; tt) "Osnove kvalifikacijskog okvira u Bosni i Hercegovini" propisane Odlukom o usvajanju osnova kvalifikacijskog okvira u Bosni i Hercegovini ("Službene glasnik BiH", broj 31/11) predstavlja osnovu za definisanje kvalifikacija u strukturi referentnih nivoa pri čemu svaki nivo ima kombinaciju znanja, vještina i kompetencija opisanih generičkim deskriptorima; uu) "predstavničko tijelo studenata" znači tijelo koje zastupa i artikuliše interese studenata, te daje doprinos ostvarenju naučnih, kulturnih, akademskih i drugih društveno korisnih potreba studenata u skladu sa zakonom; vv) "priznanje za uspješno djelovanje u odgovarajućoj oblasti umjetnosti" znači nagrade ili priznanja ostvarena na relevantnim umjetničkim smotrama i festivalima dodijeljene isključivo za kvalitet umjetničkog djela ili ukupno djelovanje u određenoj oblasti umjetnosti, kao i pozive za učešće na renomiranim smotrama i festivalima umjetničkog stvaralaštva, te pozive za gostovanja na drugim akademijama, značajnim projektima i radionicama; zz) "priznata publikacija" znači naučni časopis ili zbornik naučnih radova, odnosno serijsku ili monografsku publikaciju indeksiranu u "relevantnim naučnim bazama", kao i publikacija od posebnog društvenog značaja i interesa; aaa) "redovni student" znači student koji je obavezan prisustvovati nastavi i redovno izvršavati obaveze predviđene pravilima studiranja i drugim internim aktima visokoškolske ustanove. Redovni student može obnoviti istu godinu i ostati redovni student. Ukoliko drugi put obnovi istu godinu onda se mijenja njegov status u redovnog samofinansirajućeg studenta; bbb) "redovni studij" znači model studiranja koji podrazumijeva potpuno prisustvo i izvršavanje svih obaveza propisanih studijskim programom; ccc) "relevantna naučna baza" znači međunarodna referentna i citatna naučna baza sa sadržajima objavljenim u anonimno recenziranim i indeksiranim publikacijama sa liste utvrđene Smjernicama. Preciznije: - "referentna naučna baza" podrazumijeva bibliografske, indeksne ili naučne baze podataka sa cjelovitim tekstom sa liste utvrđene Smjernicama, a koje indeksiraju anonimno recenzirane priznate publikacij; - "citatna naučna baza podataka" uz bibliografski opis daje i popis referenci i citata u radovima objavljenim u indeksiranim publikacijama, te razvrstava publikacije na kategorije prema rangu faktora utjecaja; ddd) "Normativi i standardi za obavljanje djelatnosti visokog obrazovanja na području Kantona Sarajevo" znači dokument kojim se utvrđuju kriteriji čije ispunjavanje je neophodno za obavljanje djelatnosti visokog obrazovanja; eee) "slobodni predmet/modul" znači modul koji implicira da studenti isti slušaju u slobodno vrijeme. Ovakvi moduli imaju za cilj jačanje interpersonalnih, interkulturalnih i prenosivih sposobnosti, ali često obrađuju nove moderne teme, na inovativan i drugačiji način; fff) "Smjernice za izbor u akademska zvanja" znače opšti akt visokoškolske ustanove kojim se utvrđuju obavezujući općeprihvaćeni standardi struke koji važe za izbor u akademska zvanja. Ovaj dokument reflektira korporativnu kulturu i politiku visokoškolske ustanove, čime se definiše i nivo njenog opredjeljenja prema izvrsnosti i kvalitetu; ggg) "Strategija razvoja visokog obrazovanja Kantona Sarajevo" znači dokument kojeg usvaja Skupština Kantona Sarajevo (u daljem tekstu: Skupština) na prijedlog Vlade Kantona Sarajevo (u daljem tekstu: Vlada), a čiji su sadržaj i svrha definisani u članu 21. ovog zakona; hhh) "stručni studij" znači kratki ciklus studija koji traje do dvije akademske godine, a koji se završava stjecanjem stručnog zvanja iz određene stručne/naučne/umjetničke oblasti; iii) "student" znači lice upisano na akreditovanu visokoškolsku ustanovu koje studij pohađa redovno, vanredno, učenjem na daljinu ili kombinovanjem ova tri modela studiranja na način utvrđen statutom visokoškolske ustanove; jjj) "studijska godina" je godina studija koju student upisuje u određenoj akademskoj godini; kkk) "studijski program" znači zaokruženu cjelina učenja koja vodi ka konkretnoj kvalifikaciji. Studijski program je fleksibilan skup obaveznih i izbornih predmeta/modula čijim savladavanjem se obezbjeđuje dostizanje planiranih ishoda učenja. Studijski program može da uključuje uz predmete/module praktičan rad, studentske prakse i izradu završnog rada; lll) "studij na daljinu" znači formalizovan sistem edukacije samofinansirajućih studenata kojim se korištenjem kompjuterskih tehnologija i interaktivnih nastavnih materijala osigurava pristup nastavnom procesu, što se preciznije uređuje statutom visokoškolske ustanove; mmm) "školarina" znači udio u ukupnim troškovima studiranja; nnn) "prva misija" aktera visokog obrazovanja je edukacija, "druga" je istraživanje, dok je "treća misija" povezana sa jačanjem njihove uloge u društvu. "Treća misija" aktera visokog obrazovanja podrazumijeva četiri dimenzije i to: 1) transfer tehnologija, znanja i inovacija; 2) društvena uključenost i inkluzija, kroz stvaranje socijalnih inovacija i učešća u različitim vrstama civilnih inicijativa; 3) kulturna i uključenost u procese odlučivanja i donošenja raznolikih javnih politika; 4) podizanje nivoa pristupačnosti i aplikabilnosti znanja kako bi različite interesne grupe mogle da ga koriste za poboljšanje kvaliteta života svih, a kroz smanjenje negativnog uticaja na okoliš i jačanje održivosti"; ooo) "umjetnička oblast" znači široka spoznajna domena vezana primarno za sadržaj tema umjetničkog istraživanja i razvoja; ppp) "umjetničkoistraživački rad" znači istraživanje u umjetničkim oblastima na osnovu kojih nastaju nove umjetničke forme i djela, a koje uključuju i teorijske aspekte umjetnosti; rrr) "uspješno mentorstvo na drugom ciklusu studija" znači mentorstvo okončano uspješnom odbranom završnog rada na drugom ciklusu studija i integrisanom studiju I i II ciklusa; "uspješno mentorstvo na integrisanom studiju" znači mentorstvo okončano uspješnom odbranom završnog rada; sss) "uspješno mentorstvo na trećem ciklusu studija" znači mentorstvo koje je rezultiralo uspješnom odbranom završnog rada, odnosno doktorske disertacije; ttt) "vanredni studij" znači model studiranja koji podrazumijeva prilagođeni nastavni plan i program te nastavni proces prilagođen prema obavezama studenata; uuu) "vanjska ocjena sistema osiguranja kvaliteta" znači institucionalnu akreditaciju i akreditaciju studijskih programa; vvv) "visoko obrazovanje" ima dvojako značenje: 1) kao sektor - označava skup društveno-ekonomskih/vladinih/nevladinih aktera, infrastrukture i institucija koje čine legislativno-institucionalni okvir koji omogućavaju odvijanje procesa visokog obrazovanja; 2) kao tip obrazovanja - označava obrazovanje koje se realizuje na visokoškolskoj ustanovi nakon završetka četverogodišnjeg srednjoškolskog obrazovanja, a koje vodi do studijskim programom predviđene akademske titule, odnosno stručnog ili naučnog/umjetničkog zvanja u skladu sa zakonom i propisima; zzz) "visokoškolska ustanova" znači ustanova koja se bavi djelatnošću visokog obrazovanja u skladu sa zakonom; aaaa) "vještine" znači sposobnost primjene znanja i korištenja principa "znati kako" da se izvrši određeni zadatak i da se riješi problem. U kontekstu Evropskog kvalifikacionog okvira, vještine se definišu kao kognitivne (uključuju korištenje logičkog, intuitivnog i kreativnog razmišljanja), praktične (uključujući fizičku spretnost i korištenje metoda, materijala, sprava i instrumenata) i socijalne vještine (vještine komuniciranja i saradnje, emocionalna inteligencija i druge); bbbb) "zajednički studij" znači studij kojeg izvodi visokoškolska ustanova sa drugom domaćom ili stranom visokoškolskom ustanovom, institucijom ili poslovnim subjektom, kao i studij koji izvodi više organizacionih jedinicama/članica zajedno; cccc) "znanje" znači skup činjenica, principa, teorija i praksi koje se odnose na područje rada ili izučavanja. Predstavlja rezultat usvajanja informacija, vještina i kompetencija kroz proces učenja. U kontekstu Evropskog kvalifikacionog okvira za cjeloživotno učenje, znanje se opisuje kao teoretsko i/ili činjenično.